| تبليغات | X |
دو اثر ایرانی در میان گنجینه تمدن چین
موزه سلطنتی انتاریو در بخشی از سیاست گسترش خود، مساحت جدیدی به وسعت ٨١٠ متر مربع را به گنجینه ای کم نظیر از آثار ٧ هزار سال تاریخ چین اختصاص داده که یکی از بهترین گنجینه های مربوط به این گونه آثار در بیرون از مرزهای چین به شمار می رود.
آنچه ممکن است در نظر یک ایرانی بازدید کننده به اندازه اصل نمایشگاه - که خود دنیایی از زیبایی هنرمندانه است- جالب باشد، وجود دو شیء زیبای ایرانیست که شاید بتوان گفت ناخواسته و ندانسته در این گنجینه به نمایش گذاشته شده اند.
این آثار یک کاسه و بشقاب چینی لعاب داده براقند که به امپراطوری از سلسله کوینگ اهدا شده اند. در وسط بشقاب که چهار بیضی متقارن دارد، نام و القاب ظل السلطان- سلطان مسعود میرزا-، نوشته شده و تاریخ ١٢٩٧ (قمری) بر آن نقش بسته است.
در بیضی های دالبردار نقوش گل، بلبل و پروانه، و در بقیه قسمتهای کف بشقاب و حاشیه آن نقوش در هم برگها و گلهای سرخ به چشم می خورد. بر روی قسمت بیرونی کاسه هم نام و لقب رسمی ناصرالدین شاه - السلطان ابن السلطان ابن السلطان و الخاقان ابن الخاقان ابن الخاقان-، نقش بسته است.
سطح بیرونی کاسه نیز همچو بشقاب، به چهار قسمت مدور مساوی و دالبردار تقسیم شده، که رویشان به صورت یک در میان تصویر دو شیر شمشیر به دست نقش بسته است. از پشت این شیرها خورشید در حات طلوع است، و از بین دو شمشیرشان گلی شکفته که در وسط آن تاج شاهی قرار دارد. هر دو این اشیاء در نهایت زیبایی و هنرمندی خلق شده اند.
این دو اثر به مجموعه شارلوت منز گالبریث تعلق دارند که شوهرش فرانسوا لوگان گالبریث آنها را به یاد همسرش به موزه اهدا کرده است.
اثر دیگری که دیدنش در نمایشگاه مربوط به چین جلب نظر می کند، یک قرآن نفیس است که با خطی خوش در چهارچوبی از طرحهای زیبای اسلامی نگاشته شده است. این طرح شبیه کارهای چوبی است که بر روی ضریح برخی از امامزاده های ایران نیز به چشم می خورد.
ادیانی که خواستگاه آنها خارج از سرزمین چین بوده، از زمانهای دور به این سرزمین راه یافته اند. از آن میان اسلام و نصرانیت در قرن هشتم میلادی و در زمان سلسله تنگ در چین رایج شده اند.
یک جامعه یهودی نیز در قرن دوازدهم از خاورمیانه به شهر کی فینگ پایتخت سلسله سونگ رفته و در آنجا مستقر شدند. در دوره سلسله یوان از تیره مغول (١٢٧١ـ ١٣٦٨ میلادی) که چند ملیتی و چند فرهنگی در چین امری متداول محسوب می شد، ادیان زیادی در این سرزمین رواج پیدا کردند. اما اسلام و بعدها مسیحیت تنها دینهای خارجی بودند که تا امروز نیز حضور خود را در چین حفظ نموده اند.
نمایشگاه چین که ۲۵۰۰ اثر - از سفالینه های منقوش پیش از تاریخ تا مبلمان قرن ١۸ میلادی - را در خود جای داده، از ۶ بخش - نمایشگاه ماقبل تاریخ و برنز تی تی تسوئی ، سلسله های قین و هان مربوط به ۲۲١پیش از میلاد تا ۲۲۰ پس از میلاد مسیح، کاشفان سوئیگ و تنگ ۶١٧۹۰٧ پس از میلاد ، سلسله های سونگ، یوان ، و پیشرو مربوط به ۹۰٧ ١٣۶۸ پس از میلاد ، و سلسله های مینگ و کواینگ مربوط به ١٣۶۸١۹١۲- پس از میلاد ، تشکیل شده است.این آثار در چهار گالری به نمایش در آمده اند.
این نمایشگاهها رسماً در روز ١٧ فروردین (۶ آوریل) با حضور شخصیتهای فرهنگی و سیاسی چین و کانادا از جمله خانم چن ژیائو توئینگ سرکنسول کنسولگری جمهوری خلق چین در کانادا، آقای چن سوآنگ وابسته فرهنگی کنسولگری نامبرده، و مادلین ملیه وزیر فرهنگ دولت استانی انتاریو افتتاح شد.
در برنامه افتتاحیه که حضور در آن تنها با دعوتنامه رسمی امکان پذیر بود، ابتدا دوشیزه دن یو با "ارهو"- نوعی ویلن مخصوص چین- به نواختن موسیقی سنتی کشورش پرداخت و سپس گروه رقص شرق تورنتو نیز برداشتی از رقص مشهور ۱۰۰۰ دست را اجرا کردند.
موزه سلطنتی انتاریو، زیرمجموعه دولت استانی انتاریو محسوب می شود. این موزه که در سال ١٢٩١(١٩١٢ میلادی) بنیان نهاده شد، بزرگترین موزه تاریخ طبیعی و فرهنگهای جهان در کانادا محسوب می شود که در مجموع شش ملیون اثر هنری، معماری و علوم طبیعی دارد.
گفتگویی در مورد این نمایشگاه با خانم سارا اروین - مدیر مجموعه آسیایی بخش خاور دور موزه- انجام شده، که شرح آن در پی می آید.
مجموعه چین شما از بهترین های دنیا به شمار می رود، بهترین های دیگر در کجا نگهداری می شوند؟
در موزه متروپلیتن نیویورک، موسسه هنر شیکاگو، بریتیش میوزیوم انگلستان و برخی موزه های دیگر نیز مجموعه های خوبی وجود دارد.
این آثار را چگونه جمع آوری کرده و می کنید؟
بخش عمده مجموعه چین در دهه های ۲۰ـ ٣٠ قرن گذشته به این موزه راه پیدا کرد که بیشترشان در چین خریداری شده اند. در آن برهه دو نفر به اسامی جرج کرفتس و بیشاپ وایت بودند که در جمع آوری این آثار نقشی به سزا داشتند. در آن هنگام برخی کارگزاران و مجموعه داران اروپایی در چین به سر می بردند که این کارها را برای موزه ها و حراجیها خریداری کنند.
بنابراین همه چیز از بازار آزاد خریداری شد. همچنین برخی از مجموعه دارانی که در طی سالها به اشیاء چینی یا سایر کشورها علاقمند بودند، هدایای خوبی به موزه داده اند. به ندرت نیز آثاری از بازارهای مختلف خریداری شده است.
در این مجموعه دو اثر ایرانی وجود دارد که توسط شاهان ایران به امپراطوران چین اهدا شده اند. آیا شما آنها را به منظوری خاص در این نمایشگاه گنجانده اید و یا چون در دسترس بودند در اینجا قرار گرفته اند؟
علت قرار گرفتن آنها در این مجموعه این است که این آثار نمونه های ظروف سفالی ساخت چین هستند که صادر شده اند و اصولاً به همین منظور نیز ساخته شده اند. البته بخش زیادی از آنها به اروپا، آمریکای شمالی و ایران و سایر کشورها راه پیدا کردند.
اشیاء را چگونه گروه بندی می کنید (بر اساس تاریخ، ساخت، جنس و یا...)؟
بر اساس جنس، البته در برخی موارد مثلاً نقاشی یا مجسمه، موضوع آنها مورد نظر قرار می گیرد. گروه بندی یکی از موارد بامزه است که به ذائقه کارکنان مسئول بستگی دارد. روش جدا سازی آثار، عجیب است.
کار کردن در موزه را چطور می بینید؟ مثلاً نگاه کردن به آثاری که از ٧ هزار سال پیش وجود داشته اند و سازندگان آنها و افرادی که آنها را نگاه می کردند و یا می پرستیدند، همگی مدتهای مدیدی است که از این جهان رخت بربسته اند. کار کردن در موزه چه حسی به انسان می دهد؟
خیلی وقت است اینجا کار می کنم. آنچه می خواهم انجام دهم و جالب ترین مسئله برای من در واقع به نمایش گذاشتن این آثار است. این که بتوانم با دیگران سخن بگویم و به آنها پاسخ بدهم. چرا که مردم می آیند، از دیدن آنها لذت می برند و با فرهنگ گذشتگان و طرز زندگی آنها و آنچه که می ساختند، آشنا می شوند.
گاهی ما در مورد مسائل مربوط به این آثار اطلاعات کافی نداريم. چرا که مدارک کتبی در موردشان نداریم. بنابراین تنها کاری که از عهده ما بر می آید این است که آنها را به نمایش بگذاریم و بگوییم ما می دانیم این آثار کی و چگونه ساخته شده اند، اما دقیقاً نمی دانیم سازندگان آنها چه فکر و احساسی در موردشان داشتند.
چرا که در زمانی بسیار دور ساخته شده اند که امکان ثبت اطلاعاتشان وجود نداشت. همچنین دوست داریم مردم به این موزه مراجعه و اوقات خوشی را سپری کنند. ممکن است آنان به آثاری مانند این بشقاب ها نگاه کنند و مجذوب این چینی های صادراتی شوند. بنابراین ما هدفهای مختلفی را دنبال می کنیم.